Sa loob ng halos apat na taon, nanatiling tahimik ang International Criminal Court (ICC) tungkol sa imbestigasyon laban kay dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte. Ngunit nitong linggo, isang ulat ang inilabas na parang bomba—at hindi lang mga kritiko, kundi pati ang mga loyalista ay napahinto.

Isang Rebelasyon na Walang Nakapaghanda

Ayon sa ulat ng ICC, lumalabas na may mga bagong testigo na lumutang—mga dating opisyal at dating tauhan ng kapulisan—na umano’y handa nang magsalita laban sa mga operasyon ng “war on drugs.” Isa sa kanila ay dating police commander mula sa Davao, na naglabas ng mga dokumentong may pirma ng mga kilalang opisyal noong panahon ni FPRRD.

Hindi raw nila kaya pang manahimik. “Hindi ko na matiis,” sabi ng testigo na itinago sa pangalang ‘Marco.’ “Noong una, naniwala ako na tama ang ginagawa namin. Pero nang makita ko ang mga pamilya, ang mga bata, hindi ko na kinaya.”

Ang Katahimikan ni FPRRD

Habang kumakalat ang balita, nanatiling tahimik si dating Pangulong Duterte. Sa Davao, nakita siyang nakaupo sa labas ng kanyang bahay, kasama ang ilang kaibigan, ngunit ayon sa mga nakasaksi—malungkot ang kanyang mga mata. “Tahimik lang siya. Wala siyang imik,” sabi ng isang kapitbahay.

Ang mga larawan ng dating pangulo na tila napapaisip habang nakatingin sa malayo ay kumalat sa social media. Marami ang napa-komento: “Nakakaawa naman si Tatay Digong.” Ang mga dati niyang tagasuporta, na minsang ipinaglalaban siya sa social media, ay biglang natahimik.

Ang Reaksyon ng mga DDS

Sa mga DDS group chat at online community, hati ang damdamin. May mga nagsasabing paninira lamang ito, gawa ng mga kalaban sa politika. Ngunit mayroon ding tahimik na nagtanong: “Paano kung totoo nga?”

Isa sa mga loyalista na si “Ate Minda,” na kilalang masugid na tagahanga ni FPRRD, ay nagsabing halos maiyak siya nang mapanood ang report. “Mula 2016, ipinaglaban ko siya. Pero noong nakita ko ang mga larawan ng mga pamilya na nawalan ng mahal sa buhay… hindi ko alam kung ano na ang paniniwalaan ko.”

Ang Pahayag ng ICC

Sa isang bahagi ng opisyal na pahayag, sinabi ng ICC spokesperson:

“The investigation has reached a critical phase. We have testimonies, documents, and other materials that may substantiate allegations of crimes against humanity committed during the anti-drug campaign.”

Ang mga salitang ito ay nagdulot ng matinding diskusyon sa buong bansa. Sa mga coffee shop, eskwelahan, at social media, ito ang mainit na paksa: May pananagutan ba talaga si Duterte?

Mga Larawan ng Nakaraan

Muling lumutang sa internet ang mga lumang larawan—ang mga gabi ng “Tokhang,” ang mga umiiyak na pamilya sa gilid ng kalsada, at ang mga taong humihingi ng hustisya. Marami ang nagkomento, “Noong una, parang malayo lang. Pero ngayon, parang bumabalik lahat.”

Sa isang exclusive interview ng isang mamamahayag sa dating opisyal ng Davao City Hall, ibinulgar nitong may mga dokumento raw na “maaaring magpabago ng lahat.” Hindi raw ito basta kaso ng politika, kundi ng konsensiya.

Ang Katahimikan Bago ang Bagyo

Habang patuloy ang imbestigasyon, pinayuhan ng mga abogado ni Duterte ang publiko na huwag agad maniwala. “Walang hatol hangga’t walang ebidensya,” sabi ni Atty. Panelo. Ngunit kahit na walang pormal na kaso sa Pilipinas, nararamdaman ng marami na unti-unti nang bumibigat ang hangin.

Sa Davao, tahimik ang mga lansangan na dati’y puno ng pagmamalaki para kay Duterte. Ang ilang mural na may kanyang mukha ay nilapitan ng mga tao, nag-aalay ng bulaklak, para bang isang simbolo ng pagkalito at lungkot.

Isang Bansang Nahati

Ang mga Pilipino ay muling nahahati: may mga naniniwala pa rin sa dating pangulo, at may mga nagsasabing panahon na para harapin ang katotohanan.
“Kung talagang mahal natin ang bansa,” sabi ng isang netizen, “hindi tayo dapat matakot sa katotohanan—kahit gaano kasakit.”

Pusong Pilipino

Sa huli, anuman ang resulta ng imbestigasyon ng ICC, isang bagay ang malinaw: ang mga sugat ng nakaraan ay hindi basta mawawala. Ang mga pamilya ng mga nawalan ay patuloy na nagdarasal para sa hustisya. At kahit ang mga dating DDS, na minsang buong puso ang suporta kay Duterte, ay ngayon ay may halong lungkot at pagkalito sa kanilang puso.

“Hindi ko siya kinamumuhian,” sabi ni Ate Minda sa huli. “Pero kung totoo ang lahat ng ‘yan… Diyos na lang ang bahala sa kanya.”