Naku, mga Ka-Chika, kumapit kayo ng mahigpit dahil mukhang may malaking pasabog na naman na gumigimbal sa social media at sa mga coffee shop sa buong kapuluan! Alam niyo naman dito sa atin, kapag usapang Palasyo at kalusugan, siguradong hindi lang basta usok ‘yan—kadalasan ay may apoy na pinagmumulan. Nitong mga nakaraang araw, hindi mapakali ang sambayanan dahil sa sunod-sunod na balitang lumalabas tungkol sa “tunay” na lagay ng ating Pangulo. Kung dati ay bulong-bulungan lang, ngayon ay tila nagiging sigaw na ng bayan ang katanungang: Nasaan nga ba talaga ang Pangulo at ano ang totoong nangyayari sa likod ng mga nakasarang pinto ng kapangyarihan?

Ang latest na chika na kumakalat ngayon ay tungkol sa umano’y pagsasalita ng isang source mula sa tanyag na ospital na St. Luke’s. Yes, mga bes, hindi basta-basta clinic sa kanto kundi sa isa sa pinakamalaki at pinakasikat na pagamutan sa bansa. Ayon sa mga ugong-ugong, may mga doktor at staff daw na nagugulat na lang sa mga kaganapan. Sinasabing ang Palasyo mismo ay tila natataranta sa mga pangyayari. Bakit kamo? Dahil daw sa seryosong kondisyon na pilit umanong itinatago sa publiko. Nakakaloka, ‘di ba? Parang eksena sa isang teleserye kung saan ang bida ay biglang nawawala sa ere at puro body double o representative na lang ang humaharap.

Balikan natin ang pinaka-ugat ng lahat ng ito. Ilang araw na ring hindi nakikita sa mga major public engagements ang Pangulo. Ang sabi ng official statement, “diverticulitis” daw o problema sa bituka ang dahilan kaya kailangan magpahinga. Pero alam niyo naman ang mga Pinoy, likas na mabusisi at hindi basta-basta naniniwala sa press release. Marami ang nagtataas ng kilay. Diverticulitis nga ba talaga o may mas malalim at mas seryosong karamdaman na hindi pwedeng sabihin sa publiko? Dito na pumapasok ang samu’t saring teorya na lalong nagpapainit sa usapan.

Sa gitna ng kawalan ng Pangulo sa eksena, biglang lumabas ang isang video interview kasama ang vlogger at supporter na si Claire Castro. Ito ‘yung video na dapat sana ay magpapatahimik sa mga nagdududa, pero mukhang lalo lang itong nagpaypay sa apoy ng espekulasyon. Sa nasabing video, makikita ang Pangulo na nakikipagkwentuhan, pero imbis na ma-relax ang taong bayan, marami ang nakapansin ng mga “off” na detalye. Ang sabi ng iba, parang pilit ang ngiti, parang may iniinda, at higit sa lahat, parang scripted ang palitan ng sagot.

Isa sa mga agaw-pansin sa video ay ang pagtalakay sa pagbaba ng timbang ng Pangulo. Kitang-kita naman sa video na medyo namayat siya. Ang sabi niya, dahil daw ito sa diet na puro sabaw lang at bawal ang solid food dahil sa kanyang kondisyon. Pero ang mga Marites sa online world, hindi kumbinsido! Sabi ng ilan, ang bilis naman yatang pumayat kung ilang araw pa lang ang sakit? May mga nag-uugnay nito sa mga mas seryosong “lifestyle choices” o bisyo na matagal nang ibinabato sa kanya ng mga kritiko. Alam niyo na kung ano ang tinutukoy ko—yung mga “powder” issues na matagal nang naging mantsa sa mga usapang pulitika.

Napansin din ng marami ang body language sa nasabing interview. May mga sandaling parang nawawala sa focus ang usapan o kaya naman ay pilit na inililihis ni Claire ang topic kapag medyo delikado na ang sagot ng Pangulo. Halimbawa, nang mapagusapan ang tungkol sa kanyang anak na si Sandro at ang impeachment issues, parang may kaba at pag-aalinlangan sa mga sagot. Para bang may script na kailangang sundin at kapag lumilihis, agad na sasaluhin ng interviewer. Ito ba ang senyales ng isang lider na “in control” o isang pasyente na pinipilit lang humarap sa camera para masabing okay siya?

At heto pa ang nakakaloka, mga bes—yung aso! Oo, may cameo ang isang aso na pinangalanang “Oreo”. Imbis na tungkol sa bayan ang pag-usapan ng mas malalim, napunta ang atensyon sa cute na aso. Sabi ng mga kritiko, diversion tactic daw ito. Pampalumag-loob. Pampawala ng tensyon. Kasi nga naman, sino ba ang hindi matutuwa sa cute na tuta? Pero sa likod ng kyut na eksena, nandoon ang tanong: Bakit kailangan ng ganitong “prop” sa isang interview na dapat ay tungkol sa kalusugan ng pinakamataas na lider ng bansa? Parang pilit na pinapakita na “normal” ang lahat, na parang naglalaro lang sila sa bahay, habang ang buong bansa ay nag-aalala.

Dumako naman tayo sa reaksyon ng Palasyo at ng mga alter ego ng Pangulo. Napapansin niyo ba na puro si Executive Secretary Lucas Bersamin o si Ralph Recto ang humaharap sa mga event ngayon? Sila ang nagiging mukha at boses ng administrasyon habang wala ang Pangulo. Sa batas at protocol, normal naman ito kapag may sakit ang lider. Pero kapag tumatagal at nagiging madalas, hindi maiwasang magtanong ng taong bayan: Sino ba talaga ang nagpapatakbo ng Pilipinas ngayon? Si Batman ba? Nakakatakot isipin na baka sa papel na lang siya Presidente pero sa totoo, iba na ang nagmamaniobra sa likod ng kurtina dahil sa kanyang kondisyon.

Ang nakakabahala pa, ayon sa mga source na binabanggit sa mga online commentary, ay ang posibilidad na mas malala pa sa diverticulitis ang sakit. May mga bulong-bulungan na kaya raw ayaw maglabas ng medical bulletin ay dahil baka mag-panic ang markets o ang publiko. Karapatan ng taong bayan na malaman ang totoong estado ng kalusugan ng Pangulo. Ito ay nasa Konstitusyon. Pero bakit tila ang daming paligoy-ligoy? Bakit kailangan pa ng vlogger para mag-update at hindi ang official medical team ng Malacañang? Dito lalong lumalakas ang kutob ng marami na may itinatago.

Pag-usapan naman natin ang anggulo ng “Doctor” mula sa St. Luke’s. Sa mga ganitong sitwasyon, ang mga medical professional ay may oath of confidentiality. Bawal nilang ilabas ang detalye ng pasyente. Pero kapag ang pasyente ay ang Pangulo ng bansa, nagkakaroon ng gray area sa pagitan ng privacy at public interest. Kung totoo man na may doktor na “nagsalita” o nag-leak ng impormasyon, ibig sabihin nito ay sobrang seryoso na ng sitwasyon na hindi na nila kayang manahimik. Maaaring nakikita nila na niloloko na ang taong bayan sa mga press release na “okay lang” ang Pangulo habang ang totoo ay nakaratay na ito o hirap na hirap na.

Balikan natin ang usapang “bisyo”. Sa video analysis, paulit-ulit na binabanggit ang posibilidad na ang sakit sa bituka ay epekto umano ng matagalang paggamit ng ipinagbabawal na gamot. Bagama’t wala itong kumpirmasyon at nananatiling alegasyon, hindi maikakaila na maraming Pilipino ang naniniwala dito. Ang mga sintomas daw ng pagkasira ng internal organs ay tugma sa side effects ng nasabing bisyo. Kung totoo ito, napakalaking iskandalo nito para sa bansa. Isipin niyo, ang taong may hawak ng nuclear codes (figuratively speaking) at ng kapalaran ng milyon-milyong Pilipino ay may ganitong klaseng problema? Nakakatakot, mga bes!

Sa kabilang banda, may mga naawa rin naman. Tao lang din naman ang Pangulo, nagkakasakit, humihina. Sabi ng iba, dapat tayong magdasal para sa kanyang agarang paggaling. Kahit ano pa man ang kulay ng iyong pulitika, ang instabilidad sa liderato ay hindi makakabuti sa ating ekonomiya. Kapag magulo sa taas, damay tayong lahat sa baba. Tataas ang presyo ng bilihin, babagsak ang piso, at matatakot ang mga investor. Kaya sa ayaw at sa gusto natin, kailangan natin ng malinaw na sagot at matatag na lider.

Pero teka, hindi pwedeng mawala sa usapan si First Lady. Sa mga video at chika, parang laging anino siya sa mga kaganapan. Marami ang nagsasabi na siya talaga ang “power behind the throne”. Sa panahong mahina ang Pangulo, lalong lumalakas ang papel ng Unang Ginang. Ito ba ay mabuti o masama? Depende kung sino ang tatanungin mo. Para sa mga supporters, siya ang protective wife. Para sa mga kritiko, siya ang nanghihimasok sa mga desisyong dapat ay para sa halal na opisyal lamang. Ang dinamika ng mag-asawa sa loob ng Palasyo ay isa ring malaking misteryo na pilit nating inaalam.

Balik tayo sa video interview kay Claire Castro. Napansin niyo ba ang pagiging “trying hard” umano ng atmosphere? Yung pilit na pinapatawa, pilit na pinapakitang “relatable” ang Pangulo. Sabi ng commentator sa source video, parang sipsip daw masyado ang datingan. Wala daw talagang substance ang interview kundi parang PR stunt lang para sabihing “buhay pa ako”. Mas lalo tuloy nagalit ang mga kritiko dahil parang ginagawang bata ang tingin sa mga Pilipino na madadaan sa kyut na aso at ngiti-ngiti. Gusto ng tao ng totoong sagot: Ano ang sakit? Gaano kalala? Kaya pa bang mamuno?

Ang tanong ng marami: Kung sakaling—huwag naman sana—pero kung sakaling may mangyaring hindi maganda at tuluyang hindi na makatupad sa tungkulin ang Pangulo, handa ba ang bansa? Sino ang papalit? Ang Bise Presidente ba na kasalukuyang kaaway ng administrasyon? O may mga plano ba na baguhin ang succession gamit ang People’s Initiative o Cha-Cha? Naku, lalong sasakit ang ulo natin diyan! Ito ang dahilan kaya sobrang “high stakes” ang balitang ito. Hindi lang ito chika tungkol sa sakit ng tiyan; ito ay chika tungkol sa kinabukasan ng ating demokrasya.

Dagdag pa rito ang reaksyon ng militar at pulisya. Sa video, may paalala sa AFP na dapat alamin nila ang totoong lagay ng Commander-in-Chief. Tungkulin nila na siguraduhing nasa tamang katinuan at kalusugan ang nagbibigay sa kanila ng utos. Kapag nanatiling bulag-bulagan ang mga nasa uniporme, delikado ito sa seguridad ng bansa. Kaya naman maraming mata ang nakatingin ngayon sa galaw ng mga heneral. May loyalty check ba? May mga nagpaplano ba ng destabilization? Jusko, parang bumabalik tayo sa mga dekada ng kudeta at gulo!

Huwag din nating kalimutan ang papel ng media. Bakit tila iilan lang ang nakakalapit? Bakit kailangan piliin ang mag-iinterview? Dati-rati, ang media ang watchdog ng lipunan. Ngayon, parang nagiging mouthpiece na lang ng kung ano ang gustong ipalabas ng Palasyo. Buti na lang at may social media, kahit papano ay may ibang boses at anggulo tayong naririnig. Pero ingat din tayo sa fake news, mga bes. Kilatisin maigi kung ano ang totoo sa hindi. Sa panahon ngayon, mahirap nang magtiwala sa first glance.

Sa huli, ang isyung ito ay sumasalamin sa kawalan ng tiwala ng mamamayan sa kanilang gobyerno. Kung naging tapat lang sana sa simula pa lang, edi sana walang ganitong mga conspiracy theory. Kung sinabi agad na “Opo, may sakit, ganito ang lagay, pero under control,” edi tapos ang usapan. Ang problema, kapag may tinatago, lalong nagdududa ang tao. Ang transparency ay hindi lang dapat pangako sa kampanya, dapat itong isinasabuhay, lalo na sa mga bagay na nakakaapekto sa national security.

Kaya kayong mga nasa kapangyarihan, maawa naman kayo sa sambayanan. Huwag niyo na kaming paglaruan sa mga scripted na interview at PR stunts. Ibigay niyo ang katotohanan. Kung kaya pa, edi good. Kung hindi na, edi maging tapat. Ang Pilipino, mapagpatawad at maawain yan, pero galit yan kapag ginagawang tanga. Ang sakit ay hindi kasalanan, pero ang pagsisinungaling sa tunay na kalagayan ay isang malaking pananagutan sa bayan.

Pagsusuri: Ano ang Ibig Sabihin Nito sa Kanyang Liderato?

Ang sitwasyong ito ay isang malaking dagok sa imahe ng “strong leadership” na pilit na ibinabandera ng administrasyon. Ang isang lider na madalas wala at nababalot ng misteryo ang kalusugan ay nagmumukhang mahina sa paningin ng mundo at ng kanyang mga nasasakupan. Nagbibigay ito ng oportunidad sa mga kalaban sa pulitika na umatake at magpalakas ng pwersa. Kung totoo ang mga bali-balita na malala ang sakit, asahan natin ang mas matitinding girian sa pulitika sa mga susunod na buwan. Ang alyansa ay magkakawatak-watak, at ang mga dating magkakampi ay magiging magkaaway sa agawan sa pwesto.

Para naman sa relasyon niya sa publiko, ito ay isang “make or break” moment. Kung mapatunayan na nagsisinungaling sila sa tunay na lagay ng Pangulo, mawawalan ng kredibilidad ang buong administrasyon. Mahihirapan na silang pasunurin ang tao sa ibang mga polisiya dahil laging iisipin ng publiko: “Baka niloloko lang din tayo nito.” Sa kabilang banda, kung magiging tapat sila at ipapakita ang human side ng pagkakasakit, baka makuha pa nila ang simpatiya ng masa. Nasa kamay nila ang bola kung paano ito i-spin, pero sa ngayon, mukhang palpak ang diskarte ng kanilang PR team.

Reaksyon ng mga Netizen

Bumaha ng komento sa social media matapos kumalat ang balita at ang video interview. Heto ang ilan sa mga sentimyento ng ating mga kababayan na talagang gigil at concerned:

“Grabe naman kung totoo ‘yan. Bakit kailangan pang itago? Karapatan natin malaman kung sino ang nagpapatakbo ng bansa. Get well soon na lang kung totoo, pero sana maging honest naman.”

“Nakakatawa yung aso, mas may exposure pa kesa sa mga accomplishments! Hahaha. Halatang diversion tactic lang. Pero seryoso, namayat nga siya. Iba ang hitsura ng mga mata.”

“Hindi ako naniniwala sa diverticulitis na yan. Parang may deeper reason. Alam niyo na, yung mga matagal nang chismis tungkol sa lifestyle niya. Sana magbago na habang may oras pa.”

“Bakit si Claire Castro ang nag-interview? Wala na bang credible journalist? Halatang scripted eh. Sayang lang ang oras panuorin, lalo lang nakakagalit.”

“Praying for the President. Kahit ayaw ko sa kanya, mahirap mawalan ng lider. Baka lalong gumulo ang Pilipinas. Lord, kayo na po ang bahala sa aming bayan.”

Konklusyon

Mga Ka-Chika, sadyang napakalaking palaisipan nito para sa ating lahat. Ang kalusugan ng Pangulo ay hindi lang personal na isyu kundi isyu ng buong bansa. Sa gitna ng mga naglalabasang “expose” at mga pagtanggi ng Palasyo, isa lang ang sigurado: Hindi titigil ang mga Pilipino sa paghahanap ng katotohanan. Ang usok ay patuloy na kakapal hangga’t hindi napatatay o nakikita ang tunay na apoy.

Kayo ba, naniniwala ba kayo sa “diverticulitis” excuse o tingin niyo ay may mas malalim na dahilan sa pagkawala ng Pangulo? Ano sa tingin niyo ang dapat gawin ng gobyerno para mawala ang pagdududa ng taong bayan? I-comment na ang inyong mga opinyon sa ibaba dahil gusto naming marinig ang boses niyo! Huwag kalimutang i-share ang artikulong ito para magising din ang iba pa nating mga kababayan sa mga kaganapang dapat nating bantayan. Stay vigilant, mga bes!