Sa mundo ng pulitika sa Pilipinas, daig pa ang pinaka-bonggang teleserye sa hapon kung magpalitan ng script at karakter ang ating mga bida at kontrabida. Akala niyo ba sa showbiz lang may “ghosting” at “laglagan”? Pwes, maghanda kayo dahil ang mainit na chika ngayon sa Senado ay tila isang malaking “plot twist” na gumimbal sa mga nag-aabang ng pagbabago. Ang inaasahang “Starting Over Again” o ang muling pag-aayos ng alyansa sa Mataas na Kapulungan ay nauwi sa isang malaking “Draw” o ‘di kaya’y “Retreat.” At ang sentro ng usapan? Walang iba kundi ang batikang si Senator Loren Legarda at ang mga kasamahan niyang bigla na lang umanong “naduwag” sa huling sandali.

Ang usap-usapan sa social media at sa mga coffee shop ng mga Marites ay ang napurnadang “coup” o pagpapalit ng liderato sa Senado. Para sa mga hindi masyadong updated, ganito ang kwento: May mga bulung-bulungan na magkakaroon ng “realignment” o pagbabago ng majority bloc. Ang layunin? Para magkaroon ng mas independyenteng Senado na hindi basta-basta didiktahan ng Malacañang, at para protektahan ang ilang personalidad tulad ni Vice President Sara Duterte mula sa mga pinaplanong impeachment o panggigipit. Ito sana ang “big move” na hinihintay ng mga supporters ng dating administrasyon at ng mga naniniwala sa checks and balances.

Pero, ano ang nangyari? Ayon sa mga insider at political commentators, tila nagkaroon ng “cold feet” o panlalamig sa panig ng mga inaasahang lider ng kilusang ito. Ang tinuturong nanguna sa “atras-abante” na galawan? Si Senator Loren Legarda, kasama sina Senator Migz Zubiri at Senator Sherwin Gatchalian. Sila ang mga pangalang inaasahang titindig para baguhin ang ihip ng hangin sa Senado, pero sa huli, nanatili silang nakadikit sa kasalukuyang sistema. Ang tanong ng bayan: Anyare? Bakit biglang kambiyo?

Sinasabing may ambisyon si Senator Loren Legarda na maging Senate President. Sino ba naman ang aayaw sa pwestong ‘yon, ‘di ba? Ito ang ikatlong pinakamataas na posisyon sa bansa. Ayon sa mga chika, may offer na hatiin ang termino o magkaroon ng “term-sharing” kasama ang kasalukuyang liderato, basta’t manatili ang suporta ng grupo. Pero mukhang hindi lang simpleng ambisyon ang nagpaikot sa kwento. Lumalabas na may mas malalim at mas “dark” na dahilan kung bakit hindi natuloy ang plano.

Ang tawag dito ng mga kritiko ay “power play” na may halong takot. Sinasabing “naduwag” ang grupo nina Legarda, Zubiri, at Gatchalian dahil sa matinding pressure mula sa mga “operator” ng Palasyo. Ang mga pangalang lumulutang na nasa likod ng maniobra? Sina Ralph Recto at Sandro Marcos, na sinasabing naghatid ng mensahe mula mismo sa “taas”—kay Pangulong Bongbong Marcos at First Lady Liza Araneta-Marcos. Ang mensahe ay simple lang: “Stay put or else.”

At ano ang “or else”? Dito na pumapasok ang mga kaso at panggigipit. Hindi lingid sa kaalaman ng marami na ang pulitika ay marumi. Kapag hindi ka sumunod sa gusto ng nasa kapangyarihan, asahan mo na ang paghalungkat sa iyong nakaraan. Nabanggit sa mga ulat na tila “iniipit” ang mga senador na may mga nakabinbin o posibleng kaso. Nandiyan ang mga pangalan nina Senator Mark Villar at Camille Villar na bigla na lang ding “nowhere to be found” sa gitna ng kaguluhan.

Si Mark Villar, na dating DPWH Secretary sa ilalim ng administrasyong Duterte, ay sinasabing tinatarget ng mga kaso kaugnay sa “Build, Build, Build” program. Ganun din sina Senator Jinggoy Estrada, Joel Villanueva, at Chiz Escudero na may mga kanya-kanyang “baggage” o isyu na pwedeng gamitin laban sa kanila. Ang takot na ito—ang takot na makasuhan, makulong, o masira ang pangalan—ang sinasabing dahilan kung bakit “tiklop” ang mga senador. Sa halip na tumindig para sa prinsipyo, pinili nilang manahimik at sumunod sa agos.

Para sa mga tagamasid, nakakadismaya ang ganitong klase ng pulitika. Ang Senado ay dapat na “bastion of democracy,” ang huling tanggulan ng bayan laban sa pang-aabuso ng ehemplo. Pero sa nangyaring ito, mukhang naging “rubber stamp” na lang ito o sunud-sunuran sa kagustuhan ng Malacañang. Ang tawag nga ng iba ay “Bulaga Show” na lang ang Senado—puro palabas, puro drama, pero sa likod ng kamera, iisa lang ang nagpapatakbo.

Ang masakit dito, ayon sa mga kritiko, ay ang kawalan ng “integrity” at “courage” ng mga nasabing pulitiko. Sabi nga ng isang political analyst sa video, “They are all the same.” Pare-pareho lang sila—kapag nakaramdam ng panganib sa kanilang pansariling interes, mabilis pa sa alas-kwatro kung tumalikod sa kanilang mga pangako. Ang loyalty nila ay hindi sa bayan, kundi sa kung sino ang may hawak ng “latigo” o kapangyarihan.

Taliwas ito sa ipinakitang tapang ng pamilya Duterte, ayon sa mga taga-suporta. Si Vice President Sara Duterte, sa kabila ng kaliwa’t kanang atake, budget hearings, at banta ng impeachment, ay nananatiling matatag. Ang “Duterte Brand” ay kilala sa pagkakaroon ng “political will” at hindi pagpapadala sa takot. Ito ang hinahanap ng taumbayan sa mga senador ngayon—yung tapang na tumindig kahit na dehado, basta’t nasa tama.

Nakaka-amuse, o nakakatawa sa isang banda, na ang mga makapangyarihang senador na ito ay nanginginig sa takot sa mga kaso, samantalang ang mga Duterte na harap-harapang binabanatan ay “chill” lang at patuloy na nagtatrabaho. Ipinapakita nito ang malaking kaibahan ng “trapo” (traditional politician) sa tunay na lider. Ang trapo, takot mawala sa pwesto. Ang tunay na lider, handang isugal ang lahat para sa prinsipyo.

Ang “failed coup” na ito ay may malaking implikasyon. Ibig sabihin, kontrolado pa rin ng administrasyong Marcos ang mayorya sa Senado. Kung may balak mang i-impeach si VP Sara o gipitin ang mga Duterte, mas madali na itong maisasakatuparan dahil wala nang matibay na oposisyon o independent bloc na haharang. Ang mga senador na inaasahang magiging “fiscalizer” ay naging “collaborator” na.

At ano ang papel ni Loren Legarda dito? Siya ang tinitingnan bilang “leader” sana ng grupong ito. Bilang isang beteranang mambabatas at dating mamamahayag, mataas ang ekspektasyon sa kanya. Pero sa nangyaring ito, tila nabahiran ang kanyang imahe. Mula sa pagiging isang respetadong “environmentalist” at “champion of culture,” nagmukha siyang “typical politician” na nakikipag-deal para sa pwesto. Ang kanyang pag-atras ay senyales na mas mahalaga ang kanyang political survival kaysa sa pagtatanggol sa institusyon ng Senado.

Hindi rin nakaligtas sa puna sina Zubiri at Gatchalian. Si Zubiri, na kilala bilang “Mr. Congeniality” ng Senado, ay tila napatunayan na walang sariling “backbone” pagdating sa totoong laban. Si Gatchalian naman, na tahimik pero may mga business interests, ay halatang umiiwas lang din sa gulo. Ang magkapatid na Villar, na yumaman at lumakas lalo noong panahon ni PRRD, ay biglang nawala sa eksena noong kailangan na silang tumindig. Masakit mang isipin, pero mukhang “pera-pera” at “proteksyon” na lang ang labanan.

Ang tanong ngayon: May pag-asa pa bang magbago ang ihip ng hangin? Sa Lunes, malalaman natin kung may matutuloy pa sa mga planong ito o kung tuluyan nang “hawak sa leeg” ng Palasyo ang Senado. Pero base sa mga kaganapan, mukhang malabo na. Ang “starting over again” ay naging “same old, same old.”

ANALYSIS: ANG HULING BLOKE AY BUMIGAY NA?

Ang kaganapang ito ay hindi lang basta tsismis sa Senado; ito ay senyales ng pagguho ng demokrasya sa ating mga institusyon. Kapag ang Senado—na dapat ay hiwalay at pantay na sangay ng gobyerno—ay napapasunod ng Ehekutibo sa pamamagitan ng takot at pabor, sino na ang magbabantay sa kaban ng bayan? Sino na ang magtatanong kung tama ba ang ginagawa ng Pangulo? Wala na.

Para sa career ni Loren Legarda, ito ay isang “make or break” moment na tila naging “break.” Maaaring nakuha niya ang pwesto o napanatili ang kanyang impluwensya sa ngayon, pero ang respeto ng taumbayan—lalo na ng mga naniwala na siya ay kakaiba—ay maaaring nabawasan. Ang pagiging “ambitious” ay hindi masama, pero kung ang kapalit nito ay ang pagiging sunud-sunuran, ibang usapan na ‘yan.

Para naman sa relasyon ng mga pulitiko, ipinapakita nito na sa pulitika, “walang permanenteng kaibigan, walang permanenteng kaaway, permanenteng interes lang.” Ang mga dating magkakampi noong eleksyon ay naglalaglagan na ngayon. Ang “UniTeam” ay basag na basag na, at ang bawat isa ay kanya-kanya nang salba ng sarili.

Sa mas malawak na pananaw, ito ay isang babala sa publiko. Huwag tayong basta-basta maniniwala sa mga “grandstanding” ng mga senador sa TV. Sa likod ng mga imbestigasyon at hearing, may mga nagaganap na deal at tawaran na hindi natin nakikita. Ang tunay na laban ay wala sa plenaryo, kundi nasa mga secret meetings kung saan ibinebenta ang prinsipyo kapalit ng kaligtasan.

NETIZEN REACTIONS: GALIT, DISMAYA, AT PANGHIHINAYANG

Siyempre, hindi pinalampas ng mga netizen ang balitang ito. Sabog ang comments section sa iba’t ibang social media platforms. Narito ang ilan sa mga reaksyon ng ating mga kababayan na halatang gigil na gigil sa mga pangyayari:

• “Grabe naman yan Ma’am Loren! Akala ko ba matapang ka? Anyare? Bakit biglang bahag ang buntot? Sayang ang boto ko sa’yo!” – Isang netizen ang nagpahayag ng matinding pagkadismaya sa beteranang senadora.
• “Bulok talaga ang sistema! Puro pansariling interes lang ang inuuna. Kawawa ang Pilipinas kung ganyan ang mga lider natin. Walang bayag!” – Komento ng isang galit na citizen na sawang-sawa na sa traditional politics.
• “Buti pa si Inday Sara, kahit binabanatan, nakatayo pa rin. Yan ang tunay na lider! Yung iba dyan, tinakot lang ng kaso, nagtago na sa saya ni BBM.” – Pagkukumpara ng isang fan sa tapang ni VP Sara laban sa mga senador.
• “As expected from Zubiri and Gatchalian. Balimbing naman talaga yang mga yan eh. Kung saan ang hangin, doon sila. Walang paninindigan.” – Matapang na pahayag ng isang observer tungkol sa political history ng ibang senador.
• “Nakakamiss si Tatay Digong. Noong panahon niya, takot ang mga kurakot. Ngayon, ang mga kurakot ang nagpapatakbo at nananakot. Baliktad na ang mundo!” – Sentimyento ng mga DDS na nangungulila sa dating administrasyon.
• “Hoy Mark at Camille Villar! Nasaan na kayo? Yumaman kayo dahil kay Duterte tapos ngayon pababayaan niyo si Inday? Nasa huli ang pagsisisi!” – Panawagan sa mga Villar na tila nawawala sa eksena.
• “Teleserye talaga ang Senado. Abangan ang susunod na kabanata. Pero feeling ko, wala nang pag-asa yan. Hawak na sila sa leeg. Sad but true.” – Isang realistic na pananaw mula sa isang netizen.

Makikita sa mga komento na mulat ang mga tao. Hindi na sila basta-basta nauuto ng mga magagandang salita sa TV. Alam nila kung sino ang tunay na may paninindigan at kung sino ang “plastik.” Ang galit ng taumbayan ay damang-dama, at ito ay posibleng mag-reflect sa susunod na eleksyon.

KONKLUSYON: MAY PAG-ASA PA BA SA LUNES?

Sa pagtatapos ng kwentong ito, naiiwan tayo sa isang malaking tanong: May pag-asa pa bang magbago ang Senado sa Lunes? O tuluyan na tayong manonood ng isang scripted na palabas kung saan ang direktor ay nakaupo sa Malacañang?

Ang kwento ni Loren Legarda at ng kanyang mga kasamahan ay isang paalala sa atin na kilatisin nang mabuti ang ating mga ibinoboto. Hindi sapat ang ganda, talino, o apelyido. Ang kailangan natin ay tapang—tapang na tumindig kahit na ikaw lang mag-isa, tapang na suwayin ang utos ng hari kung ito ay mali, at tapang na ipaglaban ang interes ng bayan higit sa sariling interes.

Para sa mga senador na “naduwag,” tandaan niyo: Ang kapangyarihan ay hiram lang. Ang pwesto ay mawawala, pero ang inyong legacy ay mananatili. Gusto niyo bang maalala bilang mga “tuta” ng administrasyon, o bilang mga bayani na lumaban para sa demokrasya? Nasa inyo ang bola.

Kayo, mga Ka-Chika at mga Kababayan, ano ang masasabi niyo sa “drama” na ito? Naniniwala ba kayo na “naduwag” talaga si Loren Legarda? O baka naman “strategy” lang ito? At sino sa tingin niyo ang karapat-dapat na mamuno sa Senado? I-comment niyo na ang inyong mga saloobin sa ibaba! Huwag matakot magpahayag, dahil sa panahon ngayon, ang inyong boses ang pinakamahalagang sandata. Like at Share na para kumalat ang katotohanan!

Abangan ang susunod na kabanata sa “Survivor: Senate Edition”!