Sa loob ng mahigit isang dekada, isang pangalan ang halos katumbas ng takot at karahasan sa Mexico—Nemesio Ruben Oseguera Cervantes, o mas kilala sa buong mundo bilang El Mencho. Para sa marami, isa siyang multo na hindi mahuli-huli. Isang anino na kumikilos sa dilim ng mga bundok at kagubatan ng Jalisco. Ngunit sa kabila ng kanyang kapangyarihan, yaman, at matinding seguridad, ang pinaka-hinahanap na drug lord sa Mexico ay bumagsak hindi dahil sa isang malaking operasyon—kundi dahil sa isang simpleng pagkakamali na may kinalaman sa isang babae.

Ang Narco King na Kinakatakutan ng Mundo

Si El Mencho ang utak sa likod ng Jalisco New Generation Cartel (CJNG), isa sa pinaka-marahas at pinakamakapangyarihang sindikato ng droga sa buong mundo. Itinatag niya ang grupo noong 2010, at sa loob lamang ng ilang taon ay mabilis itong lumaki hanggang maging isa sa pinakamalaking organisasyon ng ilegal na droga sa planeta.

Ang CJNG ay kilala sa kanilang brutal na taktika—mga barilan sa gitna ng siyudad, pagsabog ng mga sasakyan, at walang habas na pagpatay sa mga kalaban. Hindi lamang sa Mexico kumalat ang impluwensya ng kanilang operasyon. Ang kanilang mga produkto—lalo na ang methamphetamine at fentanyl—ay umabot hanggang sa Estados Unidos, Canada, at iba pang bahagi ng mundo.

Dahil dito, idineklara ng gobyerno ng Amerika si El Mencho bilang isa sa pinakamapanganib na kriminal sa mundo. Nag-alok pa ang Washington ng $15 milyong dolyar na pabuya para sa sinumang makakapagturo sa kanyang lokasyon.

Ngunit kahit na napakalaki ng halagang iyon, nanatiling mailap ang narco leader. Para siyang hangin—naroon ngunit hindi makita.

Ang Lalaking Walang Pinagkakatiwalaan

 

Isang dahilan kung bakit matagal siyang hindi nahuli ay ang kanyang sobrang pag-iingat. Hindi siya nananatili sa iisang lugar nang matagal. Palipat-lipat siya sa mga kabundukan ng Jalisco at sa mga lihim na compound na mahigpit na binabantayan ng kanyang mga tauhan.

Halos wala ring bagong litrato ni El Mencho ang lumalabas. Sa katunayan, maraming beses nang kumalat ang balita na patay na siya—isang taktika na ginagamit ng kartel upang lituhin ang mga awtoridad.

Ang kanyang buhay ay parang isang permanenteng pagtatago.

Ngunit kahit gaano kaingat ang isang tao, darating ang sandaling magkamali siya.

At iyon ang sandaling matagal nang hinihintay ng militar ng Mexico.

Ang Tip na Nagbukas ng Lihim

 

Noong February 20, nakatanggap ng isang kritikal na impormasyon ang military intelligence ng Mexico. Nakikipagtulungan sila noon sa US Northern Command upang subaybayan ang mga galaw ng CJNG.

Hindi ito tungkol sa armas.

Hindi rin tungkol sa pera.

Ang impormasyon ay tungkol sa isang babae.

Ayon sa ulat, ang babaeng ito—na sinasabing malapit kay El Mencho—ay patungo sa isang tahimik at magarang bayan sa Tapalpa, Jalisco. Ang kanyang destinasyon ay isang resort compound na tinatawag na Cabañas La Loma.

Matagal nang nasa radar ng mga awtoridad ang lugar na ito dahil pinaghihinalaang ginagamit ng kartel para sa mga lihim na pagpupulong.

At nang dumating ang babae sa compound, biglang nagkaroon ng malinaw na senyales ang mga espiya.

May posibilidad na naroon si El Mencho.

Ang Tahimik na Paghihintay

 

Hindi agad kumilos ang militar.

Alam nilang ang isang maling hakbang ay maaaring magbigay ng pagkakataon kay El Mencho na muling mawala.

Sa halip, pinili nilang maghintay.

Ginamit nila ang mga drone, satellite surveillance, at mga high-tech monitoring system upang tiyakin na hindi sila nagkakamali.

Sa loob ng compound, malinaw ang galaw ng mga tao.

At nang makitang matagal na nagkasama ang babae at ang target—lalo lamang tumibay ang hinala ng mga awtoridad.

Naroon nga ang pinaka-hinahanap na drug lord sa Mexico.

Ang Hudyat ng Operasyon

Kinabukasan, February 21, mas lalong tumindi ang pagbabantay ng militar.

Dahan-dahan nilang pinalilibutan ang lugar.

Ngunit may isang mahalagang detalye silang hinihintay.

Kailangan nilang tiyakin na hindi makakatakas si El Mencho kapag nagsimula na ang operasyon.

Makalipas ang ilang oras, napansin ng surveillance team na umalis na ang babae sa compound.

Ngunit si El Mencho ay nanatili sa loob kasama ang kanyang mga bodyguard.

Ito na ang hudyat.

Ang Pagsabog ng Labanan

 

Nang sumugod ang mga sundalo sa compound, agad silang sinalubong ng matinding putukan.

Ang mga tauhan ng kartel ay armado ng assault rifles at rocket launchers.

Sa loob ng ilang minuto, naging isang digmaan ang tahimik na resort.

Lumilipad ang mga bala.

Sumasabog ang mga sasakyan.

Ang katahimikan ng bundok ay napalitan ng tunog ng gera.

Sa gitna ng bakbakan, walong miyembro ng kartel ang napatay habang dalawang sundalo ang nasugatan.

Ngunit sa kaguluhan, nagawa ni El Mencho na tumakas patungo sa makapal na kagubatan sa likod ng compound.

Ang Huling Pagtakas

 

Kasama ang dalawang bodyguard, tumakbo siya sa masukal na gubat.

Ngunit hindi sila nakalayo.

Agad na naghiwa-hiwalay ang mga special forces upang tugisin sila.

Ilang sandali lang ang lumipas nang matagpuan ng mga sundalo ang tatlo.

Nagtatago sila sa ilalim ng makakapal na halaman.

Si El Mencho ay buhay pa nang makita—ngunit malubha na ang kanyang sugat mula sa engkwentro.

Agad siyang isinakay sa sasakyan upang dalhin sa ospital.

Ngunit habang nasa biyahe, tuluyan siyang nalagutan ng hininga.

Ang Kumpirmasyon ng Kamatayan

 

Upang matiyak ang kanyang pagkakakilanlan, agad na dinala ang bangkay sa Mexico City gamit ang isang fighter jet.

Ang balitang matagal nang hinihintay ng mundo ay tuluyang nakumpirma.

Patay na si El Mencho.

Ang pinaka-hinahanap na drug lord sa Mexico ay wala na.

Ngunit ang kanyang pagkamatay ay hindi nagdala ng katahimikan.

Sa halip, nagpasimula ito ng bagong kaguluhan.

Ang Paghihiganti ng Kartel

 

Nang kumalat ang balita sa loob ng CJNG, agad na sumiklab ang kaguluhan sa iba’t ibang bahagi ng Mexico.

Daan-daang sasakyan ang sinunog sa mga kalsada upang harangan ang mga daanan.

Inatake ang mga grocery store.

Nakipagbarilan ang mga armadong tauhan ng kartel sa militar sa gitna ng mga siyudad.

Ang ilang lungsod ay parang naging digmaan zone.

Dahil sa panganib, napilitang magsara ang mga paaralan.

Maraming airline ang nagkansela ng kanilang mga flight.

Maging ang US Embassy ay naglabas ng babala sa kanilang mga mamamayan na manatili sa loob ng bahay.

Sa loob lamang ng isang araw, mahigit 27 miyembro ng National Guard ang nasawi sa magkakahiwalay na pag-atake.

Ang Bansa sa Gitna ng Takot

 

Isang turista ang nagkuwento na hindi sila pinayagang lumabas ng kanilang resort.

Kapag may sasakyang dumadaan sa kalsada, pinahihinto ito ng kartel.

Pinabababa ang mga pasahero.

Pagkatapos ay sinusunog ang sasakyan.

Para sa maraming tao, parang tumigil ang mundo dahil sa takot.

Ang Mensahe ng Pangulo

 

Sa gitna ng kaguluhan, humarap sa publiko si President Claudia Sheinbaum upang manawagan ng kalmado.

Alam ng lahat na ang operasyon na ikinamatay ni El Mencho ay isinagawa sa ilalim ng kanyang administrasyon.

Ngunit kahit na patay na ang narco leader, nananatiling buhay ang kanyang imperyo.

Ang Labanan Para sa Kapangyarihan

 

Ngayon, apat na malalakas na commander ng CJNG ang sinasabing naglalaban-laban upang kunin ang pamumuno.

Dalawang senaryo ang posibleng mangyari.

Una, maaari silang magkasundo kung sino ang magiging bagong lider.

Pangalawa—at ito ang kinatatakutan ng lahat—maaaring mauwi ito sa madugong digmaan sa loob ng kartel.

Isang Kasaysayang Inuulit

 

Ang pagkamatay ni El Mencho ay inihahambing ng mga eksperto sa pagkamatay ni Pablo Escobar noong 1993 at sa pagkakahuli kay El Chapo Guzman.

Ngunit ayon sa kasaysayan, kapag bumagsak ang isang malaking drug lord, madalas ay mas lumalala pa ang kaguluhan.

Ang mga bagong grupo ay lumilitaw.

Mas bata.

Mas agresibo.

Mas brutal.

Patay ang Lider, Buhay ang Kartel

 

Ang sistemang iniwan ni El Mencho ay nakabase sa bilis, karahasan, at kakayahang mag-adjust sa anumang sitwasyon.

Kahit wala na ang kanilang pinuno, nananatiling buhay ang makinarya ng CJNG.

Ang tanong ngayon ay hindi kung patay na ba si El Mencho.

Ang tanong ay kung ano ang susunod na mangyayari.

Magiging mas ligtas ba ang Mexico?

O ito ba ang simula ng isang mas madugong kabanata sa kasaysayan ng drug war?

Isang bagay lang ang sigurado.

Ang anino ni El Mencho ay maaaring nawala na sa kagubatan ng Jalisco.

Ngunit ang kartel na kanyang itinayo ay humihinga pa rin—at handang lumaban.