Sa isang mundong puno ng teknolohiya at “fake news,” mahirap nang malaman kung ano ang totoo sa hindi. Ngunit sa gitna ng ingay ng pulitika sa Pilipinas, isang boses ang umalingawngaw upang basagin ang katahimikan. Ang dating ahente ng Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) na si Jonathan Morales ay lumutang upang kumpirmahin ang pagiging lehitimo ng mga dokumentong nag-uugnay sa mga tanyag na personalidad sa ilegal na droga noong taong 2012. Ang ulat na ito, na tinatawag na “PDEA Leaks,” ay naglalantad ng isang operasyon na diumano’y pinigilan ng mga nasa kapangyarihan.

Ang Katotohanan sa Likod ng Dokumento

Sa harap ng libo-libong manonood sa social media, diretsahang kinumpirma ni Morales na ang kanyang pirma sa “pre-operation report” at “authority to operate” ay tunay. Mariing itinanggi ng dating ahente ang mga alegasyon ng kasalukuyang pamunuan ng PDEA na ang mga dokumento ay “AI-generated” o gawa-gawa lamang ng computer. Ayon kay Morales, siya mismo ang nag-type at naghanda ng mga papel na ito noong siya ay nakatalaga pa sa Investigation and Intelligence Service (IIS) ng ahensya [08:56].

Ang mga dokumentong tinutukoy ay may petsang Marso 10, 2012, at naglalayon sanang magsagawa ng surveillance at casing sa Unit 46-C ng Rizal Tower sa Rockwell, Makati. Ang target? Walang iba kundi ang batikang aktres na si Maricel Soriano at ang noo’y Senador na si Bongbong Marcos, na kilala rin sa alyas na “Bonget” [12:05].

Mga Litratong Hindi Maikakaila

Isa sa pinaka-kontrobersyal na bahagi ng pahayag ni Morales ay ang pagbanggit sa mga litratong ipinakita sa kanya ng isang “confidential informant.” Ayon sa dating ahente, may humigit-kumulang limang litrato na nagpapakita sa mga nabanggit na personalidad habang diumano ay sumisinghot ng “white powdery substance” o ang tinatawag na pulburon [20:00].

“Initially na-convince na ako na maaaring ay totoo yung report,” ani Morales habang inaalala ang mga ebidensyang dumaan sa kanyang mga kamay [18:39]. Ipinaliwanag niya na bilang isang bihasang imbestigador, dumaan sa tamang proseso ang pagkuha ng testimonya ng informant at ang pag-verify sa pagkakakilanlan ng mga tao sa larawan. Bagama’t kilala niya ang mga mukha sa litrato, kailangan pa ring ang informant ang mismong magturo at mag-identify sa kanila sa ilalim ng sinumpaang salaysay [24:09].

Bakit Hindi Natuloy ang Raid?

Dito na pumapasok ang malalim na tanong: Kung may sapat na ebidensya at handa na ang mga dokumento, bakit hindi natuloy ang raid? Ayon kay Morales, handa na sana silang mag-apply para sa search warrant matapos ang gagawing surveillance [37:17]. Ngunit sa hindi malamang dahilan noong panahong iyon, hindi inaprubahan ng mga “higher-ups” ang operasyon.

Bagama’t tumanggi muna si Morales na pangalanan ang mga taong pumigil sa kanila dahil sa nalalapit na Senate hearing, may mga bali-balitang kumakalat na may mga matataas na opisyal noong administrasyong Aquino ang nakialam upang protektahan ang mga sangkot [28:57]. Ang pagkabigong ito ay nag-iwan ng matinding pagkadismaya kay Morales bilang isang alagad ng batas na naniniwalang walang sinuman ang dapat na mas mataas sa batas [01:04:41].

Hamon sa Kasalukuyang Pamunuan

Dahil sa muling paglutang ng isyung ito, hinahamon ni Morales ang kasalukuyang Pangulo na sumailalim sa isang “hair follicle drug test” upang linisin ang kanyang pangalan sa harap ng sambayanang Pilipino [01:17:10]. Ayon sa kanya, ito ang pinaka-epektibong paraan upang patunayang wala siyang itinatago, dahil ang hair follicle test ay kayang tukuyin ang paggamit ng droga kahit matagal na itong nangyari.

Hindi rin nakaligtas sa kritisismo ni Morales ang naging pahayag ni PDEA Director General Virgilio Lazo na peke ang mga dokumento. Para kay Morales, natural na reaksyon lamang ito ng mga taong nais protektahan ang kanilang “appointing authority” [56:39]. Gayunpaman, binigyang-diin niya na ang pagsusupil sa impormasyon ay isang paglabag sa karapatan ng media at ng taong bayan na malaman ang katotohanan.

Ang Panawagan para sa Accountability

Sa huli, nanawagan si Morales para sa accountability. Hindi lamang ito tungkol sa mga dokumento kundi tungkol sa sistema ng ating bansa. “Kamatayan po ang matatamo ko rito, wala akong mapapala,” aniya, na nagpapahiwatig ng tindi ng panganib na kanyang hinaharap sa pagsasalita [51:23]. Ngunit para sa kanya, mas mahalaga ang katotohanan kaysa sa pananahimik.

Ang kwento ni Jonathan Morales ay isang paalala na sa likod ng bawat dokumento ay may mga taong nagsisikap gampanan ang kanilang tungkulin, at sa likod ng bawat desisyon ng mga nasa itaas ay may mga kahihinatnan na nakakaapekto sa buong bansa. Habang naghihintay ang lahat sa Senate hearing na nakatakda sa Abril 30, nananatiling nakabitin ang tanong: Handa na ba ang Pilipinas na harapin ang katotohanang matagal nang ibinaon sa limot?

Ang “PDEA Leaks” ay hindi lamang isang isyu ng droga; ito ay isyu ng integridad, katarungan, at ang walang hanggang paghahanap ng mga Pilipino para sa isang malinis at tapat na pamahalaan.

Full video: