Sa ingay ng pulitika sa Pilipinas, hindi na bago ang batuhan ng putik. Araw-araw, may bagong isyu. Araw-araw, may bagong away. Pero nitong mga nakaraang araw, isang kakaibang banggaan ang umagaw sa atensyon ng social media. Hindi ito debate sa batas, at hindi rin ito debate sa plataporma. Ito ay isang debate tungkol sa MEDISINA.

Sa kaliwang sulok, naroon si Atty. Rowena Guanzon. Kilala sa kanyang matapang na pananalita, dating COMELEC Commissioner, at ngayo’y isa sa pinakamaingay na kritiko ng administrasyon. Sa kanang sulok, naroon ang Siyensya, na kinakatawan ng isang lisensyadong manggagamot at kilalang content creator na si Dr. Adam Smith.

Ang pinag-ugatan ng gulo? Ang kalusugan ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. (PBBM). Nang ianunsyo ng Palasyo na may Diverticulitis ang Pangulo, agad na sumawsaw si Guanzon. Nagbigay siya ng kanyang “medical opinion” na tila ba mas marunong pa siya sa mga doktor ng Malacañang. Tinawag niyang sinungaling ang Pangulo at iginiit na nakamamatay ang sakit nito.

Pero hindi siya pinalusot ng mga tunay na eksperto. Sa special report na ito, hihimayin natin kung paano “sinupalpal” ng facts ang fake news, at kung bakit delikado kapag ang isang abogado ay nag-aastang doktor sa harap ng publiko.

KABANATA 1: ANG “DIAGNOSIS” NI ATTORNEY GUANZON

Upang maintindihan ang buong kwento, kailangan nating balikan ang orihinal na pahayag ni Atty. Guanzon. Sa kanyang video na kumalat online, makikita ang tila gigil na gigil na abogado. Ang isyu: Sinabi ni PBBM sa isang interview na ang kanyang diverticulitis ay hindi “life-threatening” o hindi nakamamatay.

Dito pumalag si Guanzon. Gamit ang kanyang karanasan (hindi bilang doktor, kundi bilang apo), kinontra niya ang pahayag ng Pangulo. Narito ang ilan sa kanyang mga sinabi:

1. “Life-Threatening ‘Yan!”: Ayon kay Guanzon, niloloko lang daw ni PBBM ang taumbayan. Giit niya, nakamamatay ang diverticulitis. Ang kanyang basehan? Ang kanyang lolo. “Lolo ko namatay, nag-bleed yung large intestine… That’s how he passed away. So huwag mong sasabihin sa amin BBM na hindi ‘yan life-threatening.”
2. Ang Teorya ng Droga: Hindi pa nakuntento sa usaping bituka, iniliko ni Guanzon ang usapan sa droga. Sa isang mapangahas na akusasyon na walang ebidensya, sinabi niyang ang “tunay na sakit” daw ng Pangulo ay addiction. “Ang tunay niyang sakit, addiction… Laging stressed ‘yan eh. ‘Di ba ‘pag nag-coke ka, high ka diyan? 15-20 minutes or singhot ka ng singhot.”

Para sa mga tagasubaybay, tila nagtunog-eksperto si Guanzon. Ang kanyang tono ay puno ng kumpyansa. Akala mo ay nagbabasa siya ng medical chart. Pero ang tanong ng marami: May lisensya ba siya sa medisina? Dito pumasok ang problema. Ang paggamit ng anecdotal evidence (kwento ng lolo niya) para kontrahin ang medical facts ay isang classic na halimbawa ng misinformation.

KABANATA 2: ANG RESBAK NG SIYENSYA (ENTER DR. ADAM SMITH)

Dahil sa pagkalat ng video ni Guanzon, hindi na nakatiis ang medical community. Isang doktor na aktibo sa social media, si Dr. Adam Smith, ang nagdesisyong basagin ang katahimikan at ituwid ang mali.

Sa isang video response, mahinahon ngunit diretsahang ni-lecture ni Dr. Smith si Atty. Guanzon. Ano nga ba ang katotohanan tungkol sa Diverticulitis?

Fact Check #1: Ano ang Diverticulitis? Ipinaliwanag ni Dr. Smith na ang diverticulitis ay ang pamamaga o impeksyon ng maliliit na bulsa (diverticula) sa gilid ng bituka. Ito ay karaniwang sakit, lalo na sa mga nagkaka-edad.

Fact Check #2: Nakakamatay Ba Ito? Ito ang “Supalpal Moment.” Taliwas sa sigaw ni Guanzon na “Life-Threatening ‘yan!”, nilinaw ng doktor na sa karamihan ng kaso, HINDI ITO NAKAMAMATAY. Ayon kay Dr. Smith: “Diverticulitis is generally treated with antibiotics, rest, and diet changes.” (Karaniwang ginagamot ito sa pamamagitan ng antibiotics, pahinga, at pagbabago sa diet.) Binigyang-diin niya:

• Hindi ito Cancer.
• Hindi ito Disability.
• Bihira itong mangailangan ng operasyon.

Oo, may mga rare cases na nagkakaroon ng komplikasyon (gaya ng nangyari siguro sa lolo ni Guanzon), pero mali na sabihing automatic na nakamamatay ito para sa lahat. Ang paggamit ng isang extreme case para takutin ang publiko ay iresponsable.

KABANATA 3: “NAGMAMAGALING KASI”

Ang sagupaan na ito ay nagbigay-diin sa isang malaking problema sa ating lipunan ngayon: Ang “Smart-Shaming” at ang “Know-It-All” Culture.

Si Atty. Guanzon ay isang abogado. Magaling siya sa batas (siguro). Pero sa larangan ng medisina, siya ay isang layman—isang ordinaryong tao. Ang problema, ayon sa mga kritiko tulad ng vlogger na si Batang Maynila, ay ang “over-confidence” ni Guanzon. “Akala niya magaling siya sa field ng medicine. Hindi naman siya doktor… Abogado siya,” banat ng vlogger.

Ang tawag dito ay Epistemic Trespassing. Ito ay kapag ang isang eksperto sa isang larangan (Law) ay nagmamarunong sa ibang larangan (Medicine) na wala naman siyang sapat na kaalaman. Dahil sa kanyang yabang, napahiya tuloy siya. Ang kanyang “medical diagnosis” ay ibinasura ng isang tunay na doktor sa loob lamang ng ilang minuto.

Sabi nga ng vlogger: “Rowena Guanzon, makinig ka sa doktor. Ang hirap sa’yo kasi abogado ka, hindi ka naman doktor pero nagmamagaling ka.”

KABANATA 4: PULITIKA NG PANINIRA

Bakit ginawa ito ni Guanzon? Bakit kailangang palakihin ang isyu ng sakit ng Pangulo? Ayon sa pagsusuri ni Dr. Adam Smith, malinaw ang motibo: Pulitika.

Nag-iwan ng isang makapangyarihang mensahe ang doktor: “Kung ayaw mo sa leader, okay lang, opinyon ‘yan. Pero huwag gawing medical misinformation ang argumento.”

Ito ang sakit ng oposisyon at ng mga kritiko ngayon. Dahil wala silang maibato na solidong isyu, pati ang medical record ay iniimbento o pinipilipit. Gustong palabasin ni Guanzon na “mahina” o “maysakit sa utak/droga” ang Pangulo para siraan ang kredibilidad nito. Pero dahil sa Fact Check, bumalik sa kanya ang bala. Imbes na si PBBM ang magmukhang masama, si Guanzon ang nagmukhang Fake News Peddler.

Tinawag din ng vlogger si Guanzon na “DDS na nagpapanggap na Dilawan.” Ito ay dahil sa istilo ng kanyang pag-atake na maingay, bastos, at walang basehan—mga katangiang madalas na iniuugnay sa mga trolls.

KABANATA 5: LEKSYON SA PUBLIKO

Ano ang matututunan natin dito?

1. Makinig sa Eksperto: Pagdating sa batas, makinig sa abogado. Pagdating sa sakit, makinig sa doktor. Huwag maniwala sa mga “Marites” sa social media kahit pa may titulo sila.
2. Mag-Fact Check: Hindi porke’t sinabi ng isang sikat na tao, totoo na. Salamat kay Dr. Adam Smith, nalaman ng publiko ang totoo tungkol sa diverticulitis.
3. Huwag Maging “Mema”: Sa panahon ng internet, madaling mag-comment. Pero kung wala kang alam, mas mabuting manahimik kaysa mapahiya.

EPILOGO: ANG RESIBO NG DOKTOR

Sa huli, nanalo ang siyensya laban sa ingay. Ang video ni Dr. Adam Smith ay nagsisilbing “Resibo” na hindi pwedeng baliin ng kahit anong sigaw o panlalait ni Atty. Guanzon. Sabi nga ng vlogger: “Wala ka namang Rolex, wala kang mamahaling bags, pero may resibo ka ng katotohanan.”

Para kay Atty. Guanzon, marahil ito ay isang mapait na pildoras na kailangang lunukin: Hindi lahat ng bagay ay kaya mong ipanalo sa pamamagitan ng debate. Minsan, kailangan mo lang tanggapin na may mga taong mas matalino sa’yo sa ibang bagay.

At para sa taumbayan? Alam na natin kung sino ang papaniwalaan.