Matagal nang umiikot ang mga tsismis tungkol sa mga kakaibang galaw sa loob ng ilang tanggapan ng gobyerno—pero nitong linggo lang, may kumalat na dokumentong tila nagpapatunay na may mas malalim na kwento sa likod ng katahimikan.

Ayon sa isang mapagkakatiwalaang source mula sa loob mismo ng Department of Public Works and Highways (DPWH), tatlong kilalang pangalan ang sangkot sa isang “multi-billion peso anomaly” na ngayon ay binabantayan ng publiko—Romualdez, Escudero, at Mark Villar.

Ang unang senyales ng katiwalian ay lumabas nang isang auditor mula sa COA (Commission on Audit) ang nagsumite ng report na mayroong “unaccounted funds” na aabot sa ₱6.2 bilyon para sa mga proyektong imprastraktura sa Luzon at Visayas.

Ang naturang pondo ay nakalaan sana para sa mga tulay, kalsada, at flood control systems—ngunit ayon sa report, mahigit kalahati ng mga ito ay “ghost projects.”

“Walang aktwal na konstruksyon. May mga papeles, pero wala kang makikitang proyekto sa lugar,” wika ng isang whistleblower na tumangging magpakilala dahil sa takot sa kanyang kaligtasan. Ipinakita pa niya ang mga kopya ng bidding documents na nilagdaan ng mga opisyal mula sa parehong opisina ni Romualdez at Villar.

Sa Senado, mabilis na umaksyon si Senador Risa Hontiveros at nanawagan ng immediate investigation. “Kung totoo ito, hindi ito maliit na isyu. Ito ay malinaw na pagnanakaw sa kaban ng bayan,” matapang niyang pahayag sa isang panayam. Ngunit ang mas nakakagulat ay ang reaksyon ng publiko matapos lumabas ang ilang larawan kung saan makikitang magkasama sina Escudero at isang kontrobersyal na negosyante mula sa Cebu, na umano’y konektado sa mga kumpanyang nanalo sa bidding.

Habang lumalalim ang imbestigasyon, lumitaw pa ang isang mas nakakakilabot na detalye—ang mga kontrata na nilagdaan ni Villar bilang dating DPWH Secretary ay may parehong pirma ng isang accountant na ngayon ay naka-leave sa abroad. Ang tanong: paano siya nakapirma kung matagal na siyang wala sa bansa?

Isang dating assistant secretary ang naglabas ng pahayag: “Matagal nang may sistema diyan. Ginagamit ang mga fake signatures at shell companies para palabasing lehitimo ang mga proyekto. Pero sa totoo lang, paper trail lang lahat.”

Samantala, itinanggi ng kampo ni Romualdez ang lahat ng alegasyon. Sa isang maikling statement, sinabi ng kanyang tagapagsalita: “Hindi kailanman sangkot si Speaker Romualdez sa anumang iregularidad. Ang mga isyung ito ay bahagi lamang ng black propaganda na layuning sirain ang kanyang pangalan.”

Ngunit hindi pa rito natatapos ang lahat. Isang anonymous file na tinatawag na “Project Oro Files” ang lumabas sa isang online forum, naglalaman ng mga resibo, dokumento, at email exchanges sa pagitan ng ilang opisyal ng gobyerno at mga pribadong contractor. Sa nasabing file, malinaw na may mga transaksyong nagaganap sa labas ng bansa—mga bank transfer sa Hong Kong at Singapore na umaabot sa daan-daang milyong piso.

Ang mga email ay nagpapakita ng mga linya tulad ng: “Proceed with the second batch under M.V. supervision” at “Speaker’s office already approved the release.” Kahit walang direktang pag-amin, sapat na raw ito upang maghinala ang publiko.

Habang nagngingitngit ang mga mamamayan sa social media, bumuhos ang mga komento:

“Puro proyekto, pero saan napupunta ang pera?”
“Dapat may managot. Hindi pwedeng puro denial lang!”
“Hindi na tayo bulag. Nakikita na ng taumbayan ang totoo.”

Sa kabilang banda, may mga tagasuporta pa rin ng tatlong politiko na nagsasabing gawa-gawa lamang ito ng oposisyon. “Timing na timing bago maghalalan—halatang demolition job!” sigaw ng isang netizen sa Facebook.

Ngunit sa kabila ng mga pagtanggi, tila hindi pa rin mapigilan ang pagkalat ng mga bagong impormasyon. Ayon sa isang ulat mula sa National Bureau of Investigation (NBI), handa na silang maglabas ng initial findings na maaaring magdulot ng mas malalim na imbestigasyon laban sa mga sangkot.

Sa gitna ng kaguluhan, isang nakakabinging tanong ang bumabalot sa publiko: Kung totoo ang lahat ng ito, hanggang kailan natin hahayaan ang mga ganitong uri ng sistema? At kung hindi naman, sino ang may kakayahang mag-imbento ng ganitong kalalim na kwento?

Habang isinusulat ang artikulong ito, patuloy pa rin ang pagdinig sa Senado. Ngunit may mga bulung-bulungan na may mga opisyal na handa nang tumestigo kapalit ng proteksyon at immunity from prosecution. Kung totoo ito, maaring ito na ang simula ng isang napakalaking pagbubunyag na yayanig sa buong bansa.

Isang bagay ang malinaw: ang tiwala ng taumbayan ay unti-unting nawawala. At sa mga panahong ganito, ang katotohanan—gaya ng laging sinasabi—ay hindi kayang itago magpakailanman.