Sa loob ng Camp Marilag, isang kilalang pasilidad ng Philippine Army na madalas ay tahimik at estriktong bantay-sarado, bigla na lamang kumalat ang balitang nagpa-alog sa buong hanay: “Ginalaw na ang baso.” Sa unang tingin, maaaring mukhang simpleng pangungusap ito, ngunit para sa mga sundalong nasa loob, may mas malalim itong kahulugan—isang pahiwatig ng kaguluhan, pagtataksil, at isang aksyon na hindi dapat nangyari.

Ang insidente ay unang lumitaw matapos makita ni Corporal Dencio Ramos ang kakaibang aktibidad sa loob ng Imbakan 6—isang silid na tanging piling opisyal lamang ang may access. Ayon sa kanya, wala namang dapat gumalaw ng anumang gamit sa loob, lalo na ang lumang basong nakalagay sa itaas ng filing cabinet, isang simbolikong gamit na ayon sa tradisyon ay “huwag na huwag gagalawin.” Ngunit kinabukasan, nakita niyang nakabaliktad ito, tila sinadya, at katabi nito ay isang papel na may nakasulat na “Hindi niyo kami mapipigilan.”

Sa una, inakala ni Ramos na isang prank lamang ito ng kapwa sundalo, ngunit nang i-report niya ito sa kanilang commanding officer na si Major Arnulfo Santiago, agad na nagbago ang ihip ng hangin. Ang mukha ng Major ay namutla, at sa halip na matawa o magalit, tila may alam itong hindi niya mabigkas.

“Hindi ito biro,” bulong ni Major Santiago. “Kung sino man ang gumawa nito… alam niyang bawal. At alam niya ang ibig nitong sabihin.”

Mula roon ay nagsimula na ang tensyon sa buong kampo.

Isa sa mga pinaka-nakakakilabot na bahagi ng kuwento ay ang paglitaw ng mga nawawalang dokumento—classified files na naglalaman ng listahan ng mga opisyal na konektado sa isang lihim na operasyon na tinatawag na Project Basag-Liwanag. Ayon sa mga impormante, ang operasyon ay naglalayong tukuyin ang mga sundalong sangkot sa illegal arms smuggling. Ngunit ayon sa lumalabas na impormasyon ngayon, tila ang mismong mga bantay ng batas ang siyang nilulusutan.

Bago pa man tuluyang sumabog ang eskandalo, isang sundalo ang nagbigay ng anonymous statement sa lokal na media:
“Hindi namin alam kung kanino kami dapat sumunod. May mga nangyayari sa likod ng mga pintuan na hindi dapat makita ng publiko.”
Ang pahayag na ito ang nagsindi ng apoy ng espekulasyon.

Habang patuloy ang imbestigasyon, may tatlong pangalan ang lumulutang bilang posibleng utak sa likod ng paggalaw ng baso:

Lieutenant Marco Villamor

1.  – kilala sa pagiging ambisyoso at may koneksyon umano sa ilang negosyante sa Mindanao.

Sergeant Lando Velasco

1.  – dati nang iniimbestigahan dahil sa pakikipagsabwatan sa isang gun-running group.

Captain Ruel Ignacio

 – tahimik ngunit madalas makita malapit sa Imbakan 6 bago naganap ang insidente.

Ngunit ang mas nakakagulat ay ang biglaang pagkawala ni Captain Ignacio dalawang araw matapos ang insidente. Ang huling nakakita sa kanya ay si Private Javier, na nagsabing nakita raw nitong nagmamadali si Ignacio habang may hawak na brown envelope at paulit-ulit na sinasabing “Hindi ko sila hahayaang mauna.”

Sa puntong ito, nagsimula nang kumalat ang takot sa mga sundalo. Ang ilan ay nagsabing may mga naririnig silang kaluskos at tila may nagsusuri ng mga gamit nila habang sila ay natutulog. Ang iba naman ay nagkuwento tungkol sa pagpatay ng ilaw sa mga barracks kahit walang taong malapit sa switch. Maraming nagbanggit na hindi na lamang ito simpleng pangyayaring administratibo—may elementong tila mas misteryoso, mas nakakatakot.

Isang gabi, nakausap ng aming team ang isang dating opisyal na tumangging pangalanan. Ayon sa kanya, ang “baso” ay hindi lamang isang literal na baso; ito ay simbolo sa kanilang internal code—kapag ito ay ginalaw, nangangahulugan ito na may nagdeklara ng silent internal war laban sa kasalukuyang pamunuan.
“Hindi ito nangyayari nang basta-basta,” aniya. “Kapag may gumalaw niyan, may gustong pabagsakin ang nasa itaas.”

Habang lumalalim ang gulo, isang bagong ebidensiya ang lumabas: footage mula sa isang lumang CCTV na hindi agad napansin. Dito, makikita ang isang lalaking naka-balaclava na pumasok sa Imbakan 6 dakong 2:39 AM. Maingat niyang binuksan ang pinto, umikot, at saka marahang hinawakan ang baso—tila sinasadya ang bawat galaw. Ngunit bago ito tuluyang makilala, biglang nag-glitch ang video kasunod ang pag-blackout ng camera.

Ilan ang nagdududa na ang taong iyon ay may mataas na ranggo, dahil tanging mataas na opisyal lang ang may access sa seguridad ng naturang pasilidad.

Sa gitna ng kaguluhan, naglabas ng pahayag ang tagapagsalita ng Army, ngunit hindi nito tinugunan ang tanong na “sino ang gumalaw ng baso.” Sa halip, sinabi nitong “walang internal conflict” at “normal operations” pa rin sa lahat ng kampo. Ngunit ang katahimikan ng pamunuan ay lalo lamang nagpatindi ng hinala ng publiko.

Habang patuloy ang pag-usad ng imbestigasyon, isang maliit na papel ang natagpuan sa loob ng opisina ni Major Santiago. Nakasulat dito:
“Kapag bumalik ang baso sa dati, magsisimula ang katotohanan.”

Hanggang ngayon, hindi pa rin ibinabalik ang baso. At habang tumatagal, mas dumarami ang mga tanong kaysa sagot.

Ang tanong ngayon ng buong bansa:
Kung simpleng baso lamang ito… bakit parang may digmaan na nagsisimula?