Sa loob ng maraming taon, naging isang malaking palaisipan ang malagim na pagkamatay ni retired General Wesley Barayuga, ang dating Corporate Secretary ng Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO). Noong Hulyo 2020, sa gitna ng pandemya at mahigpit na seguridad, pinagbabaril si Barayuga habang lulan ng kanyang sasakyan sa Mandaluyong City. Ngayon, makalipas ang apat na taon, tila nabuksan na ang “Pandora’s Box” sa ginaganap na imbestigasyon ng House Quad Committee, kung saan unti-unti nang nabubura ang tabing ng kasinungalingan at lumulutang ang mga pangalang itinuturong tunay na may sala.
Sa isang serye ng mga pagdinig na inabot ng madaling araw, hindi na nakatiis ang ilang opisyal ng pulisya na naging bahagi diumano ng operasyon. Si Police Lieutenant Colonel Santy Mendoza ay humarap sa komite at nagbigay ng isang “admission against self-interest” na yumanig sa buong bansa. Ayon kay Mendoza, siya ay direktang inutusan nina dating PCSO General Manager Royina Garma at Napolcom Commissioner Edilberto Leonardo upang isagawa ang paglikida kay Barayuga. Ang dahilan na ibinigay sa kanya? Si Barayuga raw ay isang “High Value Target” na sangkot sa ilegal na droga.
Ngunit ang nakakagimbal sa rebelasyong ito ay ang katotohanang lumalabas ngayon: si Barayuga ay wala sa anumang drug list bago ang kanyang kamatayan. Ayon kay Congressman Ace Barbers, ang chairman ng komite, tila “gawa-gawa” lamang ang pagkakasama ng pangalan ni Barayuga sa listahan matapos na siya ay mapaslang upang mabigyan ng katwiran ang krimen. “Nagulat kami na ang initial report ay walang partisipasyon si General Barayuga sa droga, pero nung na-assassinate na siya, isinama na siya,” ani Barbers sa isang panayam.
Ang tunay na motibo ay tila hindi usapin ng droga kundi alitan sa loob ng PCSO. Lumalabas sa imbestigasyon na si Barayuga, bilang isang abogado at opisyal ng ahensya, ay madalas na humahadlang sa mga polisiya at desisyon ni Garma, partikular na sa mga usapin ng Small Town Lottery (STL) at iba pang kontrobersyal na operasyon. Ang kanyang paninindigan para sa tama ang tila naging mitsa ng kanyang buhay. Ang planong pagpatay ay sinasabing masusing pinaghandaan, kung saan pati ang pagtatalaga ng Chief of Police sa Mandaluyong ay naging bahagi ng estratehiya upang matiyak na hindi agad mabubura ang bakas ng mga salarin.
Sa ilalim ng matinding pagtatanong, naging emosyonal at tila gipit si Royina Garma. Tinanong siya tungkol sa kanyang ugnayan sa dating Pangulong Rodrigo Duterte at kung paano siya mabilis na nakakuha ng posisyon sa PCSO ilang linggo lamang matapos ang kanyang maagang pagreretiro sa PNP. Bagama’t pilit na itinatanggi ni Garma at Leonardo ang mga paratang, ang bigat ng testimonya nina Mendoza at Nelson Mariano—ang nagsilbing middleman sa mga gunman—ay nagbibigay ng malinaw na larawan ng isang “criminal syndicate” na nag-o-operate sa loob mismo ng hanay ng kapulisan.
Binigyang-diin ni Congressman Barbers na ang layunin ng Quad Committee ay hindi lamang ang magparusa kundi ang maglabas ng mga bagong batas upang hindi na muling maabuso ang kapangyarihan. Mayroon nang 19 na panukalang batas na inihahanda ang komite base sa mga natuklasan sa serye ng mga hearing na ito. Bukod dito, inaasahan ang pagbuo ng isang “Truth Commission” na siyang magpapatuloy ng mga kaso kapag natapos na ang termino ng kasalukuyang imbestigasyon, upang matiyak na ang bawat patak ng dugo na dumanak sa gitna ng “War on Drugs” ay mabibigyan ng katarungan.
Sa huli, ang kwento ni General Wesley Barayuga ay hindi lamang isang kwento ng pagpaslang; ito ay isang salamin ng tindi ng korapsyon at kawalang-hiyaan na maaaring mangyari kapag ang mga taong dapat ay nagtatanggol sa atin ang siyang nagiging kaaway. Ang sambayanang Pilipino ay nakatutok, naghihintay kung kailan tuluyang guguho ang pader ng pananahimik ng mga nasa kapangyarihan. Ang katotohanan, gaano man ito ilibing sa limot, ay laging makakahanap ng paraan upang lumabas at maningil.
Full video: