Sa gitna ng masalimuot na imbestigasyon ng House Quad Committee patungkol sa mga extrajudicial killings at ang kontrobersyal na “War on Drugs” ng nakaraang administrasyon, naging sentro ng usapin ang dating Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO) General Manager at dating police colonel na si Royina Garma. Ang pagdinig na ito ay hindi lamang nagbukas ng mga sugat ng nakaraan kundi naglantad din ng mga hinala tungkol sa isang malalim at “espesyal” na ugnayan sa pagitan nina Garma at dating Pangulong Rodrigo Duterte.

Ang Contempt Order at ang Pagbagsak ng Pananahimik

Hindi naging madali ang daloy ng pagtatanong para sa mga mambabatas. Sa bawat tanong ni Congressman Dan Fernandez at iba pang miyembro ng komite, tila isang pader ang sumasalubong sa kanila—ang pagtanggi ni Garma na magsalita ng katotohanan. Dahil sa paulit-ulit na pag-iwas (evasiveness) at malinaw na pagsisinungaling ayon sa komite, tuluyan nang ipinag-utos ang pag-cite in contempt kay Garma.

Ang naging mitsa ng kanyang pagkaka-contempt ay ang kanyang pagtanggi na aminin ang pagiging malapit sa dating Pangulo, sa kabila ng mga dokumento at testimonya na nagpapakita ng kanyang mabilis na promosyon at pagkakatalaga sa mga sensitibong posisyon sa gobyerno. Ayon kay Congressman Paduano, hindi kapani-paniwala na ang isang opisyal na katatapos pa lamang mag-retiro sa serbisyo ay agad na makakaupo bilang GM ng PCSO sa loob lamang ng 15 araw kung wala itong malakas na “back-er” o espesyal na koneksyon.

Ang Misteryo ng 13 Biyahe at ang US Visa Cancellation

Isa pang aspeto na nagpataas ng kilay ng mga mambabatas ay ang marangyang pamumuhay at madalas na pagbiyahe ni Garma sa labas ng bansa. Ayon sa rekord ng Bureau of Immigration, nakapagtala si Garma ng labing-tatlong (13) biyahe abroad sa loob lamang ng isang taon. Nang tanungin kung saan nanggaling ang pondo para rito, ang naging sagot ni Garma ay “sariling pera” at “libre ng mga pinsan.”

Gayunpaman, nang alukin siyang lumagda sa isang bank waiver upang patunayan na legal ang pinagmulan ng kanyang yaman, mariin itong tumanggi si Garma. Ang mas lalong nagbigay ng kulay sa usapin ay ang pagkakansela ng kanyang US Visa habang siya ay nasa Japan noong Agosto 2024. Ayon kay Garma, hindi niya alam ang dahilan ng pagkakansela, ngunit pinaghihinalaan ng komite na ito ay may kaugnayan sa mga isyu ng human rights violations na ibinibintang sa kanya sa ilalim ng War on Drugs.

Special Relationship: Higit Pa sa Trabaho?

Hindi direktang kinumpirma ni Garma ang label na “special relationship” sa dating Pangulo, ngunit ang kanyang mga sagot ay tila nagpapahiwatig ng isang ugnayan na higit pa sa pagiging subordinates. Tinanong siya kung siya ba ay “close and special” sa Pangulo, at ang kanyang naging tugon ay “I don’t feel close and special,” na agad namang binuweltahan ng mga mambabatas bilang isang malaking kasinungalingan.

Ipinunto ng komite na bago pa man siya ma-assign sa Cebu City at bago ang kanyang opsyonal na pag-retire, palagi siyang nasa radar ng dating Pangulo. Ang ganitong uri ng favoritism ayon sa mga mambabatas ay hindi lamang coincidence kundi isang reward sa kanyang partisipasyon at suporta sa madugong kampanya laban sa ilegal na droga.

Ang Madugong Pamana ng War on Drugs

Sa gitna ng mga personal na kontrobersya, hindi nawala ang diskusyon sa libu-libong nasawi sa War on Drugs. Sa testimonya ni Atty. Chel Diokno at iba pang human rights advocates, lumalabas na mahigit 20,000 hanggang 30,000 ang bilang ng mga biktima ng extrajudicial killings. Dito lumitaw ang pangalan ni Garma bilang isa sa mga opisyal na naging aktibo sa Davao at Cebu noong kainitan ng operasyon.

Nagkaroon ng emosyonal na tagpo nang iharap ang testimonya ng ilang saksi na nag-uugnay sa kanya sa pagpatay sa tatlong Chinese drug lords sa loob ng penal colony. Bagaman mariin itong itinanggi ni Garma, ang mga pahayag ng kanyang mga dating kasamahan ay tila unti-unting gumigiba sa kanyang depensa.

Ang Kinabukasan ni Royina Garma

Sa ngayon, si Garma ay mananatili sa House Detention Facility hanggang sa matapos ang imbestigasyon ng Quad Committee o hanggang sa magpasya siyang magsabi ng buong katotohanan. Ang kasong ito ay nagsisilbing babala na ang kapangyarihan ay may hangganan at ang bawat aksyon, lalo na ang may kinalaman sa buhay ng tao, ay may pananagutan sa harap ng batas.

Ang kuwento ni Royina Garma ay sumasalamin sa mas malalim na problema ng sistema sa ating bansa—ang paggamit ng koneksyon upang makakuha ng pwesto at ang pag-abuso sa kapangyarihan sa ilalim ng maskara ng serbisyo publiko. Habang patuloy ang pagdinig, umaasa ang sambayanan na lalabas ang katotohanan at makakamit ang hustisya para sa mga naging biktima ng karahasan.